Sunday, November 30

Tag: kharif

शास्त्रीय पध्दतीने करा बीजप्रक्रिया व तपासा  बियाण्याची उगवण क्षमता
शेती तंत्र

शास्त्रीय पध्दतीने करा बीजप्रक्रिया व तपासा  बियाण्याची उगवण क्षमता

शेती उद्योगात बि-बियाण्यास असाधारण महत्त्व आहे. बियाणी हा शेतीमधला एक प्रमुख घटक आहे. बीजापासून वनस्पतीची पैदास होते. त्यामुळे उत्तम उगवणशक्ती असलेले उगवणशक्ती चांगले असलेले चांगल्या प्रतीचे सुधारित व कीड रोगांपासून मुक्त असलेल्या बियाण्यात बाजारात मागणी असते. पिकामध्ये रोगाची निर्मिती सर्वसाधारणपणे बियामार्फत, जमिनीमार्फत व हवेमार्फत होते. यामध्ये वेगवेगळे घटक रोग प्रसार करण्याकरिता भूमिका बजावतात जसे हवा, कीटक, शेतीचे साधने इत्यादी. बिजामार्फत अनेक हानीकारक रोगजंतूंचा प्रत्यक्ष व अअप्रत्यक्षरीत्या प्रसार होतो. बिजामार्फत होणाऱ्या रोगांमुळे शेतीची प्रत खालावते. अंकुरण न झाल्यामुळे रोपांच्या संख्येवर विपरीत परिणाम होतो. दुय्यम रोगाचा फैलाव होण्यास मदत होते. त्यामुळे नुकसानीची पातळी वाढते पीक संरक्षणाचा खर्च वाढतो. परिणामी उत्पादनात घट होते. तसेच दूषित बियाण्याच्या आकारमान व रंग बदलतो अशा ब...
फळझाडे वाचविण्यासाठी काळजीपूर्वक वापरा ठिबक संच !
शेती तंत्र

फळझाडे वाचविण्यासाठी काळजीपूर्वक वापरा ठिबक संच !

 ठिबकद्वारे फळबागांना पाणी देतानाही काळजी घेणे गरजेचे आहे. ठिबक संच सुरळीत चालला तरच फळझाडे जगून उत्पादन वाढणार आहे. संच सुरळीत चालतो किंवा नाही हे शेतकर्‍यांनी नियमितपणे पाहिले पाहिजे. पंप चालू असताना प्रेशरगेजचे नियमित निरीक्षण करणे आवश्यक आहे. सद्यःस्थितीत अनेक ठिकाणी  बहुसंख्य शेतकर्‍यांनी 40 मायक्रॉनचे पॉलिथिन फळबागांसाठी मल्चिंग (आच्छादन) म्हणून वापरले आहे. काही ठिकाणी काडीकचरा, गव्हाचे कांड, भुसा, पालापाचोळा आदींचा वापर आच्छादन म्हणून केलेला आहे. टँकरद्वारे होणारा पाणीपुरवठा हा गढूळ, कचरायुक्त व क्षारयुक्त असल्याचे बर्‍याच ठिकाणी दिसून येत आहे. यामुळे आगामी काळात ठिबक संचामध्ये काही अडचणी निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येणार नाही. काही ठिकाणी संचामध्ये गळती असेल तर दाब (प्रेशर) कमी झाल्याचे चटकन लक्षात येते. अशावेळी ताबडतोब गळती शोधून त्यामध्ये योग्य ती दुरुस्ती केली पाहिजे. आपल्...
सद्यस्थितीत सोयाबीनवरील किड व रोग व्‍यवस्‍थापन करा
शेती तंत्र

सद्यस्थितीत सोयाबीनवरील किड व रोग व्‍यवस्‍थापन करा

सध्या सोयाबीन वर चक्री भुंगा, खोडमाशी या खोडकिडींचा तसेच उंटअळी, शेंगा पोखरणारी अळी आणि तंबाखूवरील पाने खाणारी अळी (स्पोडोप्टेरा- लष्करी अळी) या किडीचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे तसेच येणाऱ्या काळात रिमझिम पावसामुळे शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत शेंगा करपा या रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता आहे त्याकरिता पावसाचा अंदाज घेऊन पुढील प्रमाणे कीड व रोगांचे व्यवस्थापन करण्‍याचा सल्‍ला वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठातील कृषि तंत्रज्ञान माहिती केंद्राचे व्‍यवस्‍थापक डॉ जी डी गडदे व किटकशास्‍त्रज्ञ प्रा डी डी पटाईत यांनी दिला आहे. पाने खाणाऱ्या व खोडकिडीच्या अळी करीता क्लोरॅट्रानिलीप्रोल १८.५ टक्के हे किटकनाशक ३ मिली प्रती १० लिटर पाणी याप्रमाणे प्रती एकर ६० मिली किंवा थायमिथोक्झाम १२.६ टक्के अधिक लँम्बडा सायहँलोथ्रिन ९.५ टक्के (संयुक्त कीटकनाशक) हे २.५ मिली प्रती १० लिटर पाणी याप्रमाणे प्रती ए...
खरीप पिकावरील रोग व नियंत्रणाचे उपाय
बातम्या

खरीप पिकावरील रोग व नियंत्रणाचे उपाय

हवामानातील सतत होत असलेले बदल, दिवस व रात्रीच्या तापमानातील तफावत आणि अनियमित पाऊस यामुळे खरीपातील पिकांवर रोगाचे प्रादुर्भाव वाढलेले आहेत. भातावरील करपा – रोगाच्या तीव्रतेनुसार १० ते १२ दिवसाच्या अंतराने कॉपर ऑक्सिक्लोराईड १२५० ग्रॅम/ हेक्टरी किंवा कार्बेन्डाझिम ५०० ग्रॅम/ हेक्टरी फवारणी करावी. भातावरील कडा करपा – रोगाच्या तीव्रतेनुसार कॉपर ऑक्सिक्लोराईड १२५० ग्रॅम अधिक स्ट्रेप्टोसायक्लीन ७५ ग्रॅम प्रति हेक्टरी ५०० लिटर पाण्यातून फवारणी करावी. मुग आणि उडीद वरील भूरी रोग – १० ग्रॅम कार्बेन्डाझिम किंवा ५ मिलि पेनकोनॅझोल किंवा ३० ग्रॅम विद्राव्य गंधक किंवा १० मिलि डिनोकॅप १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी. आवश्यकता भासल्यास १० ते १५ दिवसांनी दुसरी फवारणी करावी. कपाशीवरील जिवाणूजन्य करपा – १ ग्रॅम स्ट्रेप्टोसायक्लीन अधिक २५ ग्रॅम कॉपर ऑक्सिक्लोराईड १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करा...
सोयाबीन पिकावरील खोडमाशी व चक्रीभुंगा किडींचे करा वेळीच व्यवस्थापन
शेती तंत्र

सोयाबीन पिकावरील खोडमाशी व चक्रीभुंगा किडींचे करा वेळीच व्यवस्थापन

ज्या शेतक-यांनी सोयाबीन पिकाची पेरणी जुन महिन्याच्या पहिल्या पंधरवाड्यात केली त्यांचे पीक २५ ते ३० दिवसांचे आहे, या पिकावर खोडमाशीचा प्रादुर्भाव दिसुन येत आहे. तर ज्या शेतक-यांनी जुलै महिन्याच्या दुस-या आठवडयात पाउस झाल्यानंतर पेरणी केली आहे अशा पिकावरसुद्धा पुढील काही दिवसात खोडमाशी व चक्रीभुंगाचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकरी बंधुनी जागरूक राहून एकात्मिक कीड व्यवस्थापनाचा अवलंब करण्‍याचे आवाहन वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषि विद्यापीठातील किटकशास्‍त्र विभागाने केले आहे. खोडमाशी प्रादुर्भाव : खोडमाशी लहान काळया रंगाची असुन पानांवर व देठावर अंडी देते. अंडयातुन निघालेली फिकट पिवळया रंगाची प्रथम पानाच्या शिरेला छिद्र करते नंतर पानाच्या देठातून फांदीत किंवा झाडाच्या मुख्य खोडात प्रवेश करुन आतील भाग पोखरुन खाते. अळी खोडमाशीचा प्रादुर्भाव पिक लहान असतानाच सहजपणे ओळखु येतो. जर झा...
बी.टी. कपाशीवरील मावा व तुडतुडे किडींचे करा एकात्मिक व्यवस्थापन
शेती तंत्र

बी.टी. कपाशीवरील मावा व तुडतुडे किडींचे करा एकात्मिक व्यवस्थापन

सद्यपरिस्थितीत कपाशी पिक रोप अवस्थेत असुन सुरुवातीच्या काळात कपाशी पिकावर प्रामुख्याने मावा आणि तुडतुडे या रसशोषक किडींचा प्रादुर्भाव दिसुन येतो. कोरडवाहू कापुस पिकावर मावा या किडीचा प्रादुर्भाव जुलैच्या दुस-या आठवडयापासुन आढळुन येतो. तर तुडतुडयांचा प्रादुर्भाव जुलैच्या शेवटच्या आठवडयापासुन आढळून येतो. मावा हि किड रंगाने पिवळसर किंवा फिकट हिरवी असुन आकाराने अंडाकृती असते. मावा व त्यांची पिल्ले पानाच्या खालच्या बाजुने आणि कोवळया शेंडयावर समुहाने राहून त्यातील रसशोषण करतात. अशी पाने निस्तेज होउन आकसतात व खालच्या बाजुस मुरगळलेली दिसतात, त्यामुळे झाडाची वाढ खुंटते. मावा आपल्या शरिरातुन गोड चिकटद्रव बाहेर टाकतो, त्यामुळे पानावरील भाग चिकट बनतो कालांतराने त्यावर काळी बुरशी वाढून पानावर काळा थर जमा झालेला दिसतो. त्यामूळे पानाच्या अन्न निर्माण प्रक्रियेत अडथळा निर्माण झाल्यामुळे झाडाच्या वाढीवर वि...