Sunday, November 30

यशतंत्र

Vineyards to Ginger: द्राक्षबागांपासून आल्यापर्यंत, लवचिक शेतीकडे प्रवास
यशतंत्र

Vineyards to Ginger: द्राक्षबागांपासून आल्यापर्यंत, लवचिक शेतीकडे प्रवास

तासगाव-सांगलीचा परिसर...इथल्या प्रत्येक शिवारात द्राक्षबागा डुलतायत, जणू काही शेतकऱ्यांच्या आयुष्याची कहाणी सांगतायत. पिढ्यानपिढ्या इथले शेतकरी या बागांना जीव देत आले. घर चाललं, मुलं शिकली, आणि जगभरात "सांगली द्राक्षे" या नावाने बाजारपेठ गाजली. पण या गोड यशामागे एक कडू बाजूही होती. रसायनं, महागडी फवारणी, खते, मजुरी... एवढा खर्च की प्रत्येक हंगाम म्हणजे तारेवरची कसरतच. हवामानातील अनिश्चित बदल, बाजारातील भावाचे चढउतार – या सगळ्यांनी शेतकऱ्यांची चिंता वाढवली. मातीवरचा ताण तर वेगळाच. मनात प्रश्न उमटायचा – *“द्राक्षं सोडायची नाहीत, पण या खर्चाचं आणि धोका सांभाळायचं कसं?” अशातच काही शेतकऱ्यांनी धाडसाने नवा मार्ग निवडला – आले पिकाचा, जमिनीच्या एका भागावर त्यांनी आल्याची लागवड केली. आणि मग हळूहळू बदल दिसायला लागला. त्याचीच ही माहिती तासगाव-सांगलीतील द्राक्षबागांची परंपरा महाराष्ट्रातील...
BT cotton farmer राज्यात सर्वप्रथम बीटी कापूस लावणारा शेतकरी माहीत आहे?
यशतंत्र

BT cotton farmer राज्यात सर्वप्रथम बीटी कापूस लावणारा शेतकरी माहीत आहे?

Bt cotton farming success story ठिबकसारखे आधुनिक तंत्र वापरून काटेकोर पाणी व्यवस्थापन करत, पीकपद्धत बदलत, शेतीला जोडधंद्याची जोड देऊन पारंपरिक ज्ञान आणि आधुनिकतेची सांगड घातली, तर कमी पाण्यातही शेती यशस्वी आणि समृद्ध करता येते, हेच विजय इंगळे पाटील यांच्या यशाचे रहस्य आहे. आजच्या घडीला विदर्भाचे नाव घेतले की शेती आणि शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने प्रकर्षाने डोळ्यासमोर उभी राहतात. मागील दशकात शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांचे सर्वाधिक गालबोट याच प्रांताला लागले. वास्तविक कसदार आणि काळीभोर जमीन व इतर भागाच्या तुलनेत बऱ्यापैकी पाणी असल्याने इथे तूर, मूग, ज्वारी व पऱ्हाटी अर्थात देशी कापसाचे वाण शेतकऱी घ्यायचे. आजच्या एवढी १९७० च्या दशकात व त्यापूर्वी शेतीपुढे आव्हाने नव्हती असे म्हणता येणार नाही. शेतीसाठी तेव्हाही काळ आव्हानात्मकच होता. अशा आव्हानात विदर्भाचा शेतीसाठी व शेतकऱ्यांसाठी गौरवपूर्ण उल्लेख व्ह...
Sugarcane farming Story: सोलर पंपामुळे ऊस शेतीला मिळाली संजीवनी…!
यशतंत्र

Sugarcane farming Story: सोलर पंपामुळे ऊस शेतीला मिळाली संजीवनी…!

Sugarcane farming success story  घरची वडिलोपार्जित १५ एकर जमीन… पाण्याची चोवीस तास मुबलकता, मात्र वीजेच्या अनियमितेमुळे शेती करणे कष्टप्रद… अशातच शासनाच्या मुख्यमंत्री सौर पंप योजनेचा लाभ मिळाला आणि ऊस शेतीला संजीवनी मिळाली असून ऊसाच्या फडात बसविलेल्या सौर संचामुळे १२ एकर शेती बहरून आली आहे. अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यातील कोतुळ येथील पदवीधारक तरूण शेतकरी शुभम उपासनी याने ऑक्टोबर २०२० मध्ये वडिलांच्या नावावर शासनाच्या मुख्यमंत्री सौर पंप योजनेत अर्ज केला. या योजनेत त्यांची निवड होऊन त्यांच्या शेतात ऑक्टोबर २०२१ मध्ये साडेसात अश्व शक्तीचा कृषी सोलर वॉटर पंप बसविण्यात आला. सोलर पंप बसण्यापूर्वी ऊस शेती करतांना कसरत करावी लागत होती. वीजेच्या अनियमितेमुळे ऊसाला पाणी देतांना तारांबळ होत होती.  कधी कधी तांत्रिक कारणांमुळे आठ-दहा दिवस विद्युतपुरवठा खंडित झाल्याने मोठे नुकसान व्हायचे. आता...
farmer success story: आजी सोबत राबली पोरं, मनरेगामुळे पिकली बोरं…
यशतंत्र

farmer success story: आजी सोबत राबली पोरं, मनरेगामुळे पिकली बोरं…

farmer success story विमलताई पाटील यांचे वय अधिक असले तरी त्या थकलेल्या नाहीत. अजूनही शेतकामात लक्ष घालतात. शेती विषयी भरभरून बोलतात. कापूस लावून फारसे उत्पन्न मिळत नसल्याचे लक्षात आल्यावर त्यांनी महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेच्या माध्यमातून फळबाग लागवड केली. कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी बागेसाठी कष्ट घेतले आणि अधिक उत्पन्न देणारी ॲपल बोरांची बाग शेतात उभी राहिली आहे. विमलबाईंच्या नावे नंदुरबार तालुक्यातील आसाणे गावात 2 हेक्टरचे क्षेत्र आहे. आतापर्यंत संपूर्ण शेतात कापूस लावला जाई. अधिक कष्ट घेऊनही उत्पन्न मात्र मर्यादित होते. निसर्गाने साथ दिलीच तर 40 हजारापर्यंत उत्पन्न येई. उत्पन्नाच्या तुलनेत होणारा खर्च आणि कष्ट अधिक होते. त्यामुळे त्यांनी रोजगार हमी योजनेच्या माध्यमातून फळबाग लागवड करण्याचा निर्णय घेतला. आपल्या शेतातील 1 हेक्टर क्षेत्रात त्यांनी ॲपल बोराची लागवड...
Black wheat: महाबळेश्वरला काळ्या गव्हाचा प्रयोग
यशतंत्र

Black wheat: महाबळेश्वरला काळ्या गव्हाचा प्रयोग

Black wheat cultivation in Mahabaleshwar गहू म्हटलं कि आपल्या डोळ्यासमोर लाल तांबूस आकाराचे धान्य डोळ्यासमोर दिसते पण मी म्हटलं, आहो… गहू काळा पण असतो बरं तर क्षणभर तुमचा  विश्वास बसणार नाही… त्याच काळ्या गव्हाची गोष्ट प्रत्यक्ष त्या शेतातून तुमच्यासाठी …!!  जगभर आरोग्याच्या बाबतीत खूप मोठी क्रांती होताना दिसत आहे. कार्बयुक्त, प्रोटीनयुक्त आहारामुळे जगभर ओबीसीटी  (लठ्ठपणा) ही एक मोठी समस्या होऊन बसली आहे. यावर मात करण्यासाठी वेगवेगळ्या पातळीवर संशोधन होतं आहे. तुम्हाला माहिती आहे का? तुम्ही मी खात असलेला गहू मुळात मध्यपूर्वेतील लेबान्त क्षेत्रातील म्हणजे आजचे सिरीया, लेबनान, जॉर्डन, सायप्रस, फिलिस्तान या देशातील गवत होते… त्याच्यातल्या सत्वाने ते जगभर खाण्याचे धान्य म्हणून लोकप्रिय झाले… आज जगभर मक्याच्या पिका खालोखाल गव्हाचे उत्पादन घेतले जाते…गव्हात कोणते प्रथीनं आहेत माहिती व्हावे म्हण...
success story नागनाथ बळे यांचा जिरेनियम शेतीचा यशस्वी प्रयोग
यशतंत्र

success story नागनाथ बळे यांचा जिरेनियम शेतीचा यशस्वी प्रयोग

farmer success story दुष्काळी भाग व पावसाची अनियमितता म्हणून मराठवाड्यातील बीड जिल्ह्याची ओळख. ही ओळख पुसून टाकण्यासाठी व यावर मात करण्यासाठी जिल्ह्यातील शेतकरी बांधव विविध प्रयोग करताना दिसत आहेत. असाच जिरेनियम शेतीचा यशस्वी प्रयोग आष्टी तालुक्यातील नागनाथ बाबुराव बळे या शेतकऱ्याने केला आहे. यासाठी कृषि विभागामार्फत राष्ट्रीय कृषि विकास योजनेतून शेततलावाचा लाभ घेऊन संरक्षित पाण्याची साठवणूक करुन नवनवीन प्रयोग करताना दिसतात. आष्टी तालुक्यातील पारगाव (जो) येथे नागनाथ बळे यांची शेती आहे. बहुवार्षिक 100 टक्के उत्पन्न देणारी जिरेनियम या सुगंधी वनस्पतीला बाजारपेठेत नियमित खात्रीशीर मागणी असते. त्यामुळे नागनाथ बळे यांनी त्यांच्या 1.20 हेक्टर क्षेत्रावर 24 ते 25 हजार रोपांची सरी वरंबा पद्धतीने ऑक्टोबर 2020 मध्ये लागवड केली. या लागवडीपासून जवळपास 3 ते चार वर्षे उत्पन्न घेतले जाईल. या प्रकल्प...